Onderwijs Slavernijverleden
Het Nederlandse slavernijverleden is een onlosmakelijk onderdeel van onze gedeelde geschiedenis en werkt door tot in het heden. Steeds meer scholen willen hier op een zorgvuldige en passende manier aandacht aan besteden. Cultuureducatie speelt daarbij een belangrijke rol: het biedt ruimte voor meerstemmigheid, historisch besef, reflectie en verbinding met actuele maatschappelijke thema’s zoals burgerschap, gelijkwaardigheid en inclusie.
Op deze pagina vind je een overzicht van onderwijsaanbod over het slavernijverleden voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en hoger onderwijs. Het aanbod bestaat uit lespakketten, digitale bronnen, educatieve programma’s en verdiepende materialen, ontwikkeld door culturele instellingen, kenniscentra en maatschappelijke organisaties, waaronder musea, erfgoedinstellingen en educatieve platforms zoals Rijksmuseum en NiNsee.
Het overzicht is bedoeld als praktisch hulpmiddel voor leerkrachten, docenten, schoolleiders en cultuurcoördinatoren. Met dit overzicht willen we hen ondersteunen bij het maken van bewuste keuzes en het ontwikkelen van duurzaam en samenhangend onderwijs over het slavernijverleden, passend bij hun visie, leerlingen en lokale context. Het aanbod kan los worden ingezet, maar leent zich ook goed voor leerlijnen, projectweken of samenwerking met culturele partners in de stad.
Heb je aanvullingen, vragen of interesse in samenwerking? Neem dan gerust contact met ons op — samen bouwen we aan betekenisvolle cultuureducatie.
Nederland wordt beter
'Nederland wordt beter' richt zich op een toekomst zonder racisme en uitsluiting. Zij zijn van mening dat dit alleen bereikt kan worden door het erkennen van de invloed die het koloniale en slavernijverleden heeft op de huidige samenleving en op alle Nederlanders. Met dat doel voor ogen bieden zij gratis lespakketten aan via hun website en LessonUp.nl, die
Gastdocenten van Nederland Wordt Beter verzorgen op verzoek en tegen een (kleine) vergoeding gastlessen, presentaties en workshops voor scholen, bedrijven, intochtcomités en andere belangstellenden. Neem voor meer informatie over de mogelijkheden contact op via het contactformulier.
NiNsee
De missie van het National instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis – NiNsee – is om kennis, interpretaties en verbeelding van het trans-Atlantische slavernij- en koloniale verleden te verzamelen, te beheren, verder te ontwikkelen en breed in de samenleving te delen, om daardoor bij te dragen aan een fundament voor een gedeelde toekomst op basis van gelijkwaardigheid.
Slavernij en jij
Voor iedereen die meer wil weten over het Nederlandse slavernijverleden is er de website Slavernij en Jij. Op deze site vind je onmisbare basiskennis over dit deel van de Nederlandse geschiedenis, met bijdragen van wetenschappers en deskundige auteurs. Slavernij en Jij is geen encyclopedische opsomming van gebeurtenissen, maar geeft op prikkelende en educatief verantwoorde wijze essentiële thema’s uit het Nederlandse slavernijverleden weer. De website is daarom zeer geschikt voor docenten, scholieren en studenten van VMBO-T, HAVO, VWO en MBO. De trans-Atlantische slavernij is een van de vijftig vensters uit de Canon van de Nederlandse Geschiedenis.
Mapping Slavery
Mapping Slavery brengt sporen van slavernij in kaart – de geschiedenis van het Nederlandse slavernijverleden in Afrika, de Amerika’s en Azië komt zo letterlijk dichtbij. Thema's die zijn uitgewerkt zijn: 'monumenten', 'verzet' en 'Afrikaanse roots'. Helaas is Breda (nog) geen van de beschreven steden, waarvoor routes zijn uitgewerkt. De lessen zijn het resultaat van een educatief project van Mapping Slavery, in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, gericht op het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid voor en over mensen van Afrikaanse afkomst.
Stil Verleden
Stichting Stil Verleden informeert jong en oud over het Nederlandse aandeel in de slavernij wereldwijs. De betekenis daarvan in onze huidige samenleving wordt inzichtelijk gemaakt door middel van educatieve projecten, presentaties en lezingen. Er zijn diverse educatieve programma's beschikbaar, voor bovenbouw PO t/m MBO. Het stimuleert leerlingen om kritisch te blijven kijken naar de Nederlandse geschiedenis en de huidige samenleving.
Molukse voetstappen
Molukse Voetstappen is een online kennisbank waar iedereen, met en zonder Molukse roots, terecht kan voor educatief materiaal en inspirerende informatie over de gedeelde Moluks-Nederlandse geschiedenis, Molukse cultuur en erfgoed. Deze kennisbank biedt informatie voor iedereen die op zoek zijn naar betrouwbaar materiaal en ideeën om lessen te verrijken.
Onsland.nl
Op Onsland.nl vind je informatie over het gedeelde Nederlands-Indonesisch verleden en de thema’s die daarbij horen. Kolonialisme, slavernij, migratie, dekolonisatie en de doorwerking tot vandaag: onderwerpen die we bespreekbaar maken in de klas. Een groot netwerk van aangesloten erfgoedinstellingen, musea en archieven maken hier diverse bronnen beschikbaar. De themalessen zijn ontwikkeld door het Indisch Herinneringscentrum en aangevuld met lesmateriaal van externe partijen.
Beeld en Geluid
Beeld & Geluid Onderwijs gaat over leren mét en leren over media. Ze ontwikkelen lesmateriaal over diverse onderwerpen, waaronder Slavernij, Keti Koti en Transkoloniale boeken. Ontdek het digitale lesmateriaal, de bijbehorende boekenlijst en/of bezoek het Mediamuseum in Hilversum.
Museum Bronbeek
Museum Bronbeek in Arnhem is hét kenniscentrum van het koloniaal-militair verleden van het Koninkrijk der Nederlanden. De vaste tentoonstelling vertelt het complexe verhaal van de Nederlandse koloniale aanwezigheid in Indonesië tussen 1816 en 1962. Een bezoek aan het museum leert leerlingen en studenten van verschillende onderwijsniveaus over de koloniale geschiedenis van Nederland en de relatie tussen Nederland en voormalig Nederlands-Indië.
Fenix
Fenix is een nieuw kunstmuseum in Rotterdam vol verhalen over migratie. Docenten en leerlingen zijn van harte welkom om het museum te bezoeken. Het onderwijsaanbod van Fenix is nog volop in ontwikkeling; nog niet voor alle onderwijstypen en niveaus is een passend programma beschikbaar.
Scheepsvaartmuseum
Water verbindt werelden. Schepen dragen de verhalen van deze werelden met zich mee en brengen mensen, culturen en gemeenschappen in contact met elkaar. De replica van het VOC-schip 'Amsterdam' is het perfecte decor waarbinnen verhalen uit de 17e en 18e eeuw tot leven komen. Ga samen met de leerlingen in gesprek over deze tijd, waarbij vaardigheden zoals kritisch denken, samenwerken en problemen oplossen aan bod komen.
Wereldmuseum
Voor Wereldmuseum (Amsterdam) betekent wereldburgerschap: geïnteresseerd zijn in de wereld om je heen, open staan voor verschillende perspectieven en de ander met een open blik en empathie benaderen. Dan lukt het steeds beter om samen te leven. Daar hoort een actieve houding bij! In Wereldmuseum gaan leerlingen zelf aan de slag, door te ontmoeten, in gesprek te gaan en te creëren. Het onderwijsaanbod is een samenhangend thematisch pakket, dat aansluit bij leeftijd, belevingswereld en onderwijscurriculum.