Een gesprek zonder vooroordelen: Living Library bij Nieuwe Veste
Op zaterdag 24 oktober stonden in Nieuwe Veste bibliotheek niet de boeken, maar de mensen centraal. Tijdens de vierde editie van Living Library konden bezoekers in gesprek gaan met mensen met een bijzonder levensverhaal. Het zijn mensen over wie vaak vooroordelen bestaan, maar die niet altijd de kans krijgen om hun eigen verhaal te vertellen. Tijdens een open en respectvol gesprek mogen bezoekers vragen stellen en ontdekken wat er achter hun eerste indruk schuilgaat.
De Living Library is een van oorsprong Deens concept dat wereldwijd mensen met elkaar in contact brengt om vooroordelen te onderzoeken en te doorbreken. Het doel is om meer begrip te creëren voor mensen die regelmatig te maken krijgen met vooroordelen op basis van bijvoorbeeld afkomst, gender, seksualiteit, gezondheid, beperking, sociale status, beroep of levenswijze.
Net als in een gewone bibliotheek heeft iedere editie een eigen catalogus. In plaats van boeken vinden bezoekers hierin korte beschrijvingen van de levende boeken. Zo kunnen ze vooraf ontdekken welke verhalen hun nieuwsgierigheid wekken.
De titels van deze editie waren: Verslaafd, Transgender militair, Licht verstandelijke beperking, Rolstoelgebonden vrouw met kinderwens, Introvert, Voormalig dak- en thuisloos en Autisme.
Een titel die nieuwsgierig maakt
Wiktoria Czakon deed dit jaar voor het eerst mee als levend boek. Haar deelname begon met een oproep op Instagram. “Ik zag op Instagram een oproep waarin ze op zoek waren naar levende boeken en ik dacht bij mezelf: heb ik eigenlijk wel een verhaal te vertellen? Ik was nieuwsgierig, dus ik reageerde.”
“We brainstormden even samen over welke van mijn ideeën het beste als titel zou passen. Wat is er aan mij waar mensen misschien een vooroordeel over hebben? Of misschien zelfs: welke vooroordelen heb ik over mezelf? Ik koos voor de titel 'Introvert'.”
Bibliotheekmedewerker Lotte Delfize vertelt over het intakegesprek. "Met nieuwe boeken doen we eerst een intake. Tijdens deze intake maken we kennis met elkaar, geven we uitleg over het concept Living Library, praten we over de boekbeschrijving en de titel. Vaak hebben Living Library boeken een levensverhaal, maar de gesprekken duren 20 à 30 minuten. Je kunt het dus echt maar over één of enkele hoofdstukken hebben. Door de intake en het (samen) schrijven van de boekbeschrijving en titel helpen we om hier structuur aan te geven. We vinden het belangrijk dat de boeken zelfverzekerd en goed voorbereid in gesprek kunnen gaan."
In gesprek met een levend boek
Het evenement vond plaats op het Bredaplein in de bibliotheek. Tussen 13.00 en 17.00 uur konden bezoekers een levend boek 'lenen' voor een gesprek van ongeveer twintig tot dertig minuten. Tijdens die gesprekken kregen ze de ruimte om vragen te stellen en meer te horen over de ervaringen van hun gesprekspartner.
Sommige bezoekers kwamen speciaal voor een bepaalde boektitel. Zo wilden mensen bijvoorbeeld persoonlijke vragen stellen aan iemand met autisme, om te ontdekken of diens ervaringen hen konden helpen in hun eigen situatie. Anderen waren toevallige bezoekers van Nieuwe Veste die nieuwsgierig waren naar het concept en spontaan besloten mee te doen.
Vrijwilligers begeleidden de boeken. Zij hielden de tijd in de gaten, legden uit hoe bezoekers respectvol met de levende boeken konden omgaan en zorgden ervoor dat iedereen zich op zijn gemak voelde. Lotte: ” We vinden het belangrijk dat na elk gesprek een evaluatie plaatsvindt. Dit bestaat uit het invullen van een korte vragenlijst. Hierbij zit een van de vrijwilligers om te helpen invullen en om te vragen: "En? Hoe was je gesprek?"
We horen hier vaak terug dat er verrassende inzichten en fijne gesprekken hebben plaatsgevonden. Deze feedback kunnen wij ook weer aan de boeken en de vrijwilligers terugkoppelen en de ingevulde evaluaties gaan naar de landelijke organisatie van de Living Library.”
Ontmoeting
Voor Wiktoria was het vooraf best een avontuur. “In het begin vond ik het best spannend. Je weet niet of je überhaupt uitgeleend wordt.” Toch hoefde ze niet lang te wachten. Stipt om 13.00 uur meldde de eerste lener zich bij haar. De titel 'Introvert' had zijn nieuwsgierigheid gewekt. Hij was benieuwd hoe iemand die zichzelf introvert noemt, ervoor kiest om op een evenement zo openlijk haar verhaal te vertellen.
“Dat was een mooie opening voor een gesprek waarin we het eigenlijk net zoveel over de lener hadden als over het boek.”
Het gesprek liet zien dat de Living Library niet alleen draait om het verhaal van degene die wordt uitgeleend. Ook de bezoeker brengt eigen ervaringen, vragen en aannames mee. Juist door die met elkaar te delen, ontstaat ruimte voor wederzijds begrip. Want een levend boek lees je niet alleen. Je gaat ermee in gesprek. En soms ontdek je daarbij niet alleen iets over een ander, maar ook over jezelf.
