Hoeveel mensen zijn laaggeletterd?
In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder moeite met lezen, schrijven en/of rekenen en internetten. Dat is 18% van alle mensen in Nederland. Dus ongeveer 1 op de 6!
Meer dan de helft van de laaggeletterden heeft Nederlands als moedertaal. Deze groep blijft vaak verborgen door schaamte.
Breda wijkt niet veel af van het landelijk gemiddelde. Het percentage ligt iets hoger.
Wanneer is iemand laaggeletterd?
Je bent als volwassene laaggeletterd, als je moeite hebt met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben mensen daardoor ook moeite met computer en smartphone.
Een laaggeletterde kan wel lezen en schrijven, alleen niet goed genoeg om helemaal mee te doen in de samenleving.
Een laaggeletterde haalt niet het taal -en rekenniveau van einde VMBO of MBO 2/3. De term laaggeletterdheid wordt gebruikt vanaf 16 jaar.
Hoe ontstaat laaggeletterdheid?
Laaggeletterdheid ontstaat vaak door een combinatie van factoren. Oudere mensen hebben niet altijd hun school afgemaakt. Ze moesten van thuis al jong aan het werk. Op school was vroeger ook veel minder aandacht voor leerlingen die moeite hadden met lezen en schrijven.
Sommige mensen hebben door ziekte, spijbelen, een lichamelijke handicap of een reizend bestaan onderwijs gemist of vaardigheden zijn verminderd of verloren. Daarnaast zijn er ook mensen die zijn opgegroeid bij ouders die zelf moeite hadden met taal of rekenen.
Helaas wordt het aantal laaggeletterden eerder meer dan minder. Een groeiend aantal jongeren komt van school met een taal- en/of rekenachterstand en Nederland vergrijst. Bij ouderen neemt de taalvaardigheid eerder af. De maatschappij wordt bovendien steeds digitaler.
Gevolgen van laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid heeft grote gevolgen op verschillende vlakken zoals werk, geldzaken en gezondheid. Laaggeletterden zijn vaak erg afhankelijk van anderen. Er heerst veel schaamte, vooral onder de mensen die Nederlands als moedertaal hebben. Eenzaamheid en psychologische problemen liggen op de loer.
Werk
In vergelijking met niet-laaggeletterden geldt dat laaggeletterden meer moeite hebben met het vinden en houden van werk, vaker ziek zijn en vaker afhankelijk zijn van een uitkering.
Geldzaken
Bijna 100.000 mensen leven in armoede door laaggeletterdheid. Ze hebben vaker schuldhulpverlening nodig en kunnen zelf de weg naar hulp vaak moeilijk vinden.
Gezondheid
Laaggeletterden zijn vaker minder gezond en hebben meer kans om eerder te sterven. Ze maken meer gebruik van huisarts en ziekenhuis.
Ouderbetrokkenheid
Kinderen van laaggeletterde ouders presteren vaak minder goed op school en hebben meer kans om zelf ook laaggeletterd te worden
Hoe herken je laaggeletterdheid?
Laaggeletterdheid is, zeker bij de mensen met Nederlands als moedertaal, niet makkelijk te herkennen. Deze signalen kunnen wijzen op laaggeletterdheid:
Het gebruik van smoesjes zoals:
- Sorry, ik heb mijn leesbril niet bij me
- Dat formulier vul ik thuis wel in
- Ik schrijf zo slordig, doe jij dat even
Andere signalen:
- Te vroeg of te laat op afspraak
- Langdradig, verhaal zonder begin of eind
- Fel uit de hoek komen
- Negatief over schoolervaring
- Ogen bewegen niet bij lezen van tekst
- Geen komma’s of punten gebruiken
- Geen e-mailadres hebben
Aanpak van laaggeletterdheid
Sinds 2020 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de aanpak van laaggeletterdheid. De gemeente Breda zet zich actief in op dit onderwerp. De gemeente werkt daarbij onder andere nauw samen met Digi-Taalhuis Breda. Dé plek in de stad voor ontwikkeling van basisvaardigheden.
Digi-Taalhuis Breda organiseert cursussen en activiteiten over taal en digitale vaardigheden in bibliotheken en in de wijken. Deze zijn vaak gratis. Digi-Taalhuis Breda is ook goed op de hoogte van al het aanbod in de stad.
Digi-Taalhuis is onafhankelijk. Via Inloopspreekuren op verschillende locaties in de stad kunnen mensen worden doorverwezen naar passend aanbod.
De groep laaggeletterden met Nederlands als moedertaal (NT1) vraagt een speciale aanpak. De drempel is voor hen vaak hoog. Digi-Taalhuis Breda bundelt waar mogelijk de krachten en werkt samen met andere organisaties in de stad.